Is met je benen over elkaar zitten echt slecht voor je?

We hebben het bijna allemaal wel eens gehoord: “Niet met je benen over elkaar zitten, dat is slecht voor je knieën.” Of: “Je krijgt er spataderen van.” Het hoort thuis in dat rijtje hardnekkige gezondheidswaarschuwingen uit de kindertijd, samen met knokkels kraken en te dicht op de televisie zitten. Maar hoe schadelijk is het eigenlijk echt om met je benen over elkaar te zitten?

Voor de meeste mensen: waarschijnlijk helemaal niet.

Er is weinig overtuigend bewijs dat deze zithouding je rug beschadigt, je heupen of knieën verslijt of spataderen veroorzaakt. Wat wel vaak gebeurt, is dat we te lang in één houding blijven zitten. Daardoor worden we stijf of krijgen we lichte pijn, die we vervolgens interpreteren als iets ernstigs.

De oorsprong van het idee ligt waarschijnlijk in ouderwetse opvattingen over houding. Netjes zitten werd lang gezien als een teken van discipline en zelfbeheersing. Zulke sociale regels kregen al snel een medisch sausje.

Tegelijk verwarren we ongemak vaak met schade. Wie een tijdje met de benen over elkaar zit, kan een drukkend of stijf gevoel krijgen. Maar dat is meestal simpelweg een signaal om van houding te veranderen, geen bewijs dat je je lichaam beschadigt.

Ook als het om rugklachten gaat, blijkt het beeld genuanceerder. Onderzoek laat zien dat er geen universele beste zithouding bestaat. In een studie waarin fysiotherapeuten uit verschillende landen werd gevraagd naar de ideale houding, liepen de antwoorden sterk uiteen. Traditie en opleiding spelen dus net zo goed een rol als wetenschap.

Onze rug is bovendien sterker en flexibeler dan vaak wordt gedacht. Hij kan prima omgaan met verschillende houdingen. Het echte probleem is meestal langdurig stilzitten, ongeacht hoe je zit.

Het idee dat je gewrichten slijten door je benen over elkaar te slaan, wordt niet ondersteund door bewijs. Heupen en knieën krijgen tijdens alledaagse activiteiten zoals traplopen of tillen veel grotere krachten te verwerken.

Ook het verband met spataderen is zwak. Die ontstaan vooral door factoren als leeftijd, erfelijkheid, zwangerschap en langdurig staan. Hoewel het kruisen van je benen tijdelijk de bloedstroom kan beïnvloeden, is dat iets anders dan het veroorzaken van vaatproblemen.

Bron: Science Alert